بررسی خاک و راهکارهای حفاظت از آن

مهسا پنجشنبه 16 مرداد 1399 - 12:42
بررسی خاک و راهکارهای حفاظت از آن
خاک یکی از مهم ترین عناصر رشد گیاهان و محیط نگهدارنده ریشه گیاهان می باشد. هر گونه کمبود و یا سمیت در خاک بر روی کیفیت یا عدم کیفیت گیاهان موثر بوده بنابراین اطلاع از وضعیت خاک و تلاش در حفاظت از این ماده ارزشمند امری واجب و ضروری می باشد.

خاک یکی عناصر اصلی حیات گیاهان به حساب می آید ، که به عنوان  محیط نگهدارنده ریشه ی گیاهان و تامین کننده ی مواد غذایی گیاهان می باشد . ویژگی های فیزیکی ،  شیمیایی و زیستی خاک، نقش تعیین کننده ای در وضعیت تغذیه ای گیاه بر عهده دارد. و هر گونه برهمکنشی در خاک وضعیت رشد و نمو گیاهان را تحت تاثیر قرار می دهد. در این مقاله  ضمن بررسی خاک راهکارهایی برای حفظ و نگهداری این عنصر ارزشمند پیشنهاد می شود.استفاده ي ﺑﻴﺶ از ﺣﺪ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﻃﺒﻴﻌﻲ، ﺑﻪواﺳﻄﻪي اﻓﺰاﻳﺶ ﺳﻄﺢ زﻳﺮکشت اراﺿـﻲ ،اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻮﻟﻴﺪ در واﺣﺪ سطح   ﭘﻴﺎﻣـﺪﻫﺎیی، ( از ﻗﺒﻴﻞ ﻓﺮﺳﺎﻳﺶ ﺧﺎك، ﻛﺎﻫﺶ ﺣﺎﺻﻠﺨﻴﺰی، گسترش ﺑﻴﺎﺑﺎن ها، ﺗﺨﺮﻳﺐ اراﺿی و آﻟﻮدگی آب و ﺧﺎك دا را در پی اﺳﺖ). ﻛﺸﻮر اﻳﺮان ﻛﻪ ﺑﻪ  ﻃﻮر ﻋﻤﺪه از ﺷﺮاﻳﻂ اقلیمی ﻧﻴﻤﻪ ﺧﺸﻚ و  ﺧﺸﻚ برخوردار می باشد. دارايی اﻛﻮﺳﻴﺴﺘﻤﻲ ﻧﺎﭘﺎﻳﺪارﺗﺮ ﺷﻜﻨﻨﺪهﺗﺮی ﻧﺴﺒﺖ ﺑﻪ ﻣﻨﺎﻃﻖ ﻣﺮﻃﻮب ﻣـﻲ ﺑﺎﺷـﺪ. و اﻫﻤﻴـﺖ ﺣﻔﺎﻇﺖ از ﻣﻨﺎﺑﻊ ﺧﺎك وآب در آن دوﭼﻨﺪان اﺳﺖ .

خاک 

به انگلیسی(Soil)  مخلوطی از مواد معدنی، مواد آلی، گازها، مایعات و ارگانیسم‌ها است که در کنار هم حیات را امکان‌پذیر کرده‌اند.

 خاک شامل یک فاز جامد از مواد معدنی و آلی (ماتریس خاک) و یک فاز متخلخل است که این فاز متخلخل گازها (اتمسفر خاک) و آب (محلول خاک) را نگه می‌دارد. به همین دلیل دانشمندان خاک، آن را به عنوان یک سیستم سه-فازی جامد-مایع-گاز در نظر می‌گیرند.

 

مشکلات مربوط به خاک:

  • فرسایش : فرسایش عبارت است بین رفتن مداوم خاک سطح زمین (انتقال یا حرکت آن از نقطه‌ای به نقطه دیگر در سطح زمین) توسط آب یا باد. فرسایش یک پروسه منفی می باشد که خاک حاصل خیز را از بین برده و باعث گسترش بیابان ها و وقوع ریزگرد و آلودگی هوا می شود.
  • آلودگی خاک ها با زباله ها: با توجه به فرهنگ نادرستی که در بین مردم وجود دارد خا ک ها به واسطه ی زباله های گوناگون اشباح شده ، که باعث ایجاد چهره نازیبا و همچنین بستر مناسب برای بروز بیماری های خطرناک می باشد.
  • سدیم : استفاده از آب های نامتعارف و یا بی کیفیت تجمع نمک در بافت خاک بشدت در حال افزایش است . وجود سدیم در خاک باعث ایجاد  رنگ سیاه درخاک شده و باعث پودری شدن واز بین رفتن خاک دانه های آن می شود، که خود  یکی از علل بروز فرسایش خاک می باشد.
  • آلودگی خاک: در سالهای اخیر به واسطه استفاده بیش از حد کودهای شیمیایی باعث اشباح بیش از حد خاک از این عناصر و ایجاد سمیت برای گیاه شده یا به واسطه باران های اسیدی آلوده به عناصر مضر و سرطان زایی نظیر نظیر سرب و کادمیوم و نیکل می باشد.

اما راهکار هایی برای مقابله با مشکلات بالا و بهبود کیفیت خاک:

استفاده از کشاورزی حفاظتی

جلوگیری از فرسایش آبی با ایجاد راه آب های مشخص

کشت مستقیم روی مزارع حاوی 30 درصد بقایای گیاهی کشت قبلی با حداقل شخم

حذف مراحل استفاده از ماشین آلات ازجمله ریپر، دیسک و شخم برگردان.

اجرای طرح های آبخیزداری ( مکانیک و بیو مکانیک ، بیولوژیک ومدیریتی)  

سازه های حفاظتی و هدایتی حاشیه رودخانه

طرحهای بیولوژیک و مدیریتی مثل حفاظت و قرق مراتع و جنگلها ، بذرپاشی وبذر کاری .

سازه های کنترل فرسایش و سیلاب

کاهش سرعت آب در سطح دامنه یا شیب آبراهه و افزایش نفوذ آب به داخل خاک.

کشت روی خطوط تراز ،سنگ چینی،تراس وسکوبندی وبانکت بندی همراه باکاشت گونه های مختلف.

استفاده از انرژی های نو (پاک) برای حفظ مراتع و جنگلها

کاشت و توسعه گیاهان دارویی و صنعتی (بهره برداری از محصولات فرعی جنگل و مرتع).

احداث و بهره برداری از آسیابهای بادی

نویسنده : نرگس امیرزاده

ارسال نظر
  • - نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
  • - لطفا دیدگاهتان تا حد امکان مربوط به مطلب باشد.
  • - لطفا فارسی بنویسید.
  • - میخواهید عکس خودتان کنار نظرتان باشد؟ به gravatar.com بروید و عکستان را اضافه کنید.
  • - نظرات شما بعد از تایید مدیریت منتشر خواهد شد