ﺳﺮﻣﺎ زدگی و ﻳﺦ زدﮔﻲ در ﮔﻴﺎﻫﺎن و روش ﻫﺎي ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ آن

مهسا یکشنبه 8 تیر 1399 - 23:17
ﺳﺮﻣﺎ زدگی و ﻳﺦ زدﮔﻲ در ﮔﻴﺎﻫﺎن و روش ﻫﺎي ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ آن

کاشت گیاهان در اقلیم­های معتدل و گرمسیری همیشه با معزل­هایی همراه بوده که دو مورد از این معزل­ها سرما زدگی و یخ زدگی گیاهان است ، که خوب متاسفانه هر ساله خسارت سنگینی را به محصولات کشاورزان متحمل می کند. اما این دو اصطلاح چیست؟ آیا راهکاری در مقابله با این دومسئله وجود دارد؟ در ادمه با ما همراه باشید تا جواب سوال­های خود را بیابید .

تعریف سرمازدگی و یخ زدگی:

1.سرمازدگی: منظور ازﺳﺮﻣﺎ ﻛﺎﻫﺶ دﻣﺎ ﺑﻪ ﺣﺪود ﺻﻔﺮ درﺟﻪ ﺳﺎﻧﺘﻴﮕﺮاد وﻳﺎ ﭼﻨﺪ درﺟﻪ ﺑﺎﻻﺗﺮ ﻣﻲ ﺑﺎﺷﺪ ﻛﻪ ﻣﻲ ﺗﻮاﻧﺪ ﺑﻪ اﻧﺪام های ﺷﺎﺧﻪ ، ﮔﻴﺎه ودرﺟﻪ ﻣﻘﺎوﻣﺖ آن ﮔﻞ، ﺑﺮگ، ﻣﻴﻮه، ﺟﻮاﻧﻪ ﻧﻤﺎﻳﺪ ﺧﺴﺎرت وارد . 

  1. یخ زدگی ﻳﺨﺒﻨﺪان : ﻋﺒﺎرت اﺳﺖ از ﻛﺎﻫﺶ دﻣﺎ ﺗﺎ صفر یا  ﭼﻨﺪ درﺟﻪ زﻳﺮ صفر ﻳﺨﺒﻨـﺪان زﻣـﺴﺘﺎﻧﻪ وﺑﻬـﺎره  که باعث یخ زدگی

اﻧﻮاع ﺳﺮﻣﺎزدﮔﻲ وﻳﺨﺒﻨﺪان

  1. ﺗﺸﻌﺸﻌﻲ ( Radiative Frost )

 2.یخبندان جبهه ای ( Convection Frost )

  1. ﻳﺨﺒﻨﺪان ﺗﺸﻌﺸﻌﻲ : در ﻃﻮل روز ﮔﺮﻣﺎي  ﺧﻮرﺷﻴﺪ ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻃﻮل ﻣﻮج ﻛﻮﺗﺎه ﺑﻪ زﻣﻴﻦ ﻣﻲ ﺗﺎﺑﺪ در ﻃﻮل ﺷﺐ زﻣﻴﻦ ﮔﺮﻣﺎي ﺧﻮد را ﺑﻪ ﺻﻮرت ﻃـﻮل ﻣﻮج ﺑﻠﻨﺪ ﺑﻪ ﻣﺤﻴﻂ اﻃﺮاف ﺧﻮد ﭘﺲ ﻣﻲ دﻫﺪ در ﺣﺮارت زﻣﻴﻦ ﺳﺮﻳﻊ ، ﺑﻌﻀﻲ ﺷﺮاﻳﻂ ﺧﺎص در ﻃﻮل ﺷﺐ ﺗﺎ ﻗﺒﻞ از ﻃﻠﻮع آﻓﺘﺎب از دﺳﺖ ﻣﻲ رود و ﮔﺮﻣﺎ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ﺳﺒﻜﺘﺮ ﺑﻮدن ﺑﻪ ﺳﻄﻮح ﺑﺎﻻﻳﻲ رﻓﺘﻪ و ﻫﻮاي ﺳﺮد ﺟﺎي آن را روي زﻣـﻴﻦ و اﻃـﺮاف ﮔﻴـﺎه ﻣـﻲ ﮔﻴﺮد. به این حالت اینورژن حرارتی می گویند. باعث ایجاد خسارت به گیاهان می شود.
  2. ﻳﺨﺒﻨﺪان ﺟﺒﻬﻪ اي :ﻳﺨﺒﻨﺪاﻧﻬﺎي ﺟﺒﻬﻪ اي ﺑﻪ ﻋﻠﺖ ﺟﺎﺑﻪ ﺟﺎﻳﻲ ﺗﻮده ﻫﺎي ﻫﻮاي ﺳﺮد ﻣﺜﻞ ﺗﻮده ﻫﺎي ﻫـﻮاﻳﻲ ﻛـﻪ از ﺳـﻴﺒﺮي ﻣﻨـﺸﺎء ﻣـﻲ ﮔﻴﺮﻧـﺪ ﺣﺎدث ﻣﻲ ﺷﻮﻧﺪ . که درجه حرارت را به میزان زیادی کاهش می دهد و ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ اﻳﻦ ﻧﻮع ﻳﺨﺒﻨﺪان ﺑﺴﻴﺎر ﻣﺸﻜﻞ  و ﺗﻘﺮﻳﺒﺎ  ﻏﻴﺮ ﻣﻤﻜﻦ اﺳﺖ . این نوع یخبندان بیشتر در مناطق گرم سیری و نیمه گرمسیری خسارت ایجاد کرده ومعمولا برای درختان میوه معتدله مشکل ایجاد نمی کند.

روﺷﻬﺎي ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ خسارتهای ﻧﺎﺷﻲ از ﻳﺨﺒﻨﺪان و ﺳﺮﻣﺎ :

1.اﻧﺘﺨﺎب محل ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻛﺎﺷﺖ : برای یافتن محل مناسب از طریق ﮔﻔﺘﮕﻮ ﺑﺎ ﻣﺮدم ﻣﺤﻠـﻲ درﺑـﺎره ﻣﺤـﺼﻮﻻت و ارﻗﺎم ﻣﻨﺎﺳﺐ ﺑﺮاي ﻣﻨﻄﻘﻪ باید اقدام شود .

 2.ﻛﺎﺷﺖ ﮔﻴﺎﻫﺎن در دره و نقاط پست ممنوع زیرا هوای سرد به دلیل سنگین بودن در این مناطق جمع شده و باعث ایجاد خسارت می­شود.

  1. ﻧﻮع ﺧﺎك در ﺳﺮﻣﺎزدﮔﻲ از اﻫﻤﻴﺖ ﺑﺎﻻﻳﻲ ﺑﺮﺧﻮردار اﺳﺖ. ﺧﺎك ﻫﺎي ﺷﻨﻲ ﺧﺸﻚ ﮔﺮﻣﺎ را ﺑﻬﺘﺮ از  خاک ﻫﺎي رﺳﻲ ﺳﻨﮕﻴﻦ اﻧﺘﻘﺎل  دﻫﻨﺪ.
  2. اﻧﺘﺨﺎب ﭘﺎﻳﻪ ﻣﻘﺎوم : ﭘﺎﻳﻪ ﻫﺎ ﻫﺎي ﻣﻘﺎوم ﺑﻪ ﺳﺮﻣﺎ و ﭘﺎﻳﻪ هایی ﻛﻪ ﮔﻠﺪﻫﻲ را به ﺗﺎﺧﻴر ﻣﻲ اﻧﺪازد .

 5.ﻣﺪﻳﺮﻳﺖ ﻛﻮددﻫﻲ ﮔﻴﺎه : ﺑﺎﻳﺪ از ﺑﻪ ﻛﺎر ﺑﺮدن ﻛﻮد از ﺗﻪ در اواﺧﺮ ﺗﺎﺑﺴﺘﺎن ﻳﺎ اواﻳﻞ ﭘﺎﻳﻴﺰ اﺟﺘﻨﺎب ، ﻓﺴﻔﺮ ﺑﺮاي اﻧﺠﺎم ﺗﻘﺴﻴﻢ ﺳﻠﻮﻟﻲ ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﻴﺖ اﺳﺖ و در ﻧﺘﻴﺠﻪ  ﺑﺮاي ﺑﻬﺒﻮد دوﺑﺎره ﮔﻴﺎه ﭘﺲ از ﺧﺴﺎرت ﻳﺦزدگی اﻫﻤﻴـﺖ دارد .   

  1. حساسیت درختان بیمار به یخبندان بیشتر بوده لذا باید به وضعیت آن­ها رسیدگی کرد .

7.ﺗﻨﻈﻴﻢ اﺳﺘﻔﺎده از ﻛﻨﻨﺪه ﻫﺎي رﺷﺪﮔﻴﺎﻫﻲ : اﺗﻔﻦ و ﭘﺎﻛﻠﻮﺑﻮﺗﺮازل ﺑﺎ ﺑﻪ ﺗﺎﺧﻴﺮانداختن  ﺧﻄﺮ ﺳﺮﻣﺎي بهاره می شود.

  1. رﻧﮓ ﻛﺮدن ﺗﻨﻪ درﺧﺖ :رﻧﮓ اﺳﺖ ﺳﻔﻴﺪ ﻛﺮدن ﺗﻨﻪ در ﻛﺎﻫﺶ اﺛﺮات ﻳﺦ زدﮔﻲ ﺑﻪ اﺛﺒﺎت رﺳﻴﺪه .
  2. ﻛﻨﺘﺮل ﺳﺮﻣﺎي ﺑﻬﺎره ﺗﻮﺳﻂ ﺑﺨﺎرﻳﻬﺎ : سوخت ﻣـﺎﻳﻊ ﻳـﺎ ﮔﺎز (ﺑﺨﺎری ها در اﻧﻮاع ﻣﺨﺘﻠﻒ ي ﻫﺎﺳﺖ.

اﻧﻮاع ﺑﺨﺎري ﻫﺎ :

  • ﺑﺨﺎري ﻫﺎيﻣﺎﻳﻊ ﺳﻮز
  • ﺑﺨﺎري ﻫﺎي ﺟﺎﻣﺪ ﺑﺎ ﺳﻮﺧﺖ
  • ﺑﺨﺎري ﻫﺎي ﭘﺮوﭘﺎن ﺑﺎ ﺳﻮﺧﺖ طبیعی
  1. دﺳﺘﮕﺎه ﻣﺎﺷﻴﻦ ﻣﻮﻟﺪ : که باعث جابه جایی هوای سرد و هوای گرم می شود.

11 . اﺳﺘﻔﺎده از دود : که البته دارای معایب فراوان بوده وهمچنین آلودگی­های زیست محیطی را  به دنبال دارد ب بنابرین توصیه نمی شود.

  1. ﻣﻮاد ﺷﻴﻤﻴﺎﻳﻲ در به ﺗﺎﺧﻴﺮ اﻧﺪاﺧﺘﻦ ﮔﻠﺪﻫﻲ: اﺳﺘﻔﺎده از ﺟﻴﺒﺮﻟﻴﻦ،  اﺗﻔﻮن ، روﻏﻦ وﻟﻚ و روﻏﻦ ﻫﺎي ﻃﺒﻴﻌﻲ ، در زﻣﺎن ﻣﻨﺎﺳﺐ ﻣﻴﺘﻮاﻧﺪ زﻣﺎن ﮔﻞ دﻫﻲ را ﺑﻪ ﻋﻘﺐ ﺑﻴﺎﻧﺪازد  .
  2. اﺳﺘﻔﺎده از آﺑﻴﺎري در ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺳﺮﻣﺎزدﮔﻲ: ﺗﺒﺪﻳﻞ ﺑﺨﺎر آب ﺑﻪ آب و آب ﺑﻪ ﻳﺦ  واکنشی است  که گرما تولید کرده و از یخبندان جلوگیری می کند.
  3. استفاده از پروانه های مولد باد که می توان هم به عنوان تولید انرژی پاک و هم به عنوان جلوگیری از خسارت سرما برای گیاهان استفاده نمود.
  4. پرواز هلی کوپتر بر فراز باغ هم هم به عنوان جلوگیری از خسارت سرما برای گیاهان استفاده نمود.
  • ﭼﮕﻮﻧﻪ از زﻣﺎن وﻗﻮع ﺳﺮﻣﺎ و اﺣﺘﻤﺎل ﺧﻄﺮ ﺳﺮﻣﺎزدﮔﻲ اﻃﻼع ﺣﺎﺻﻞ ﻧﻤﺎﻳﻴﻢ :

بهترین راهکار آگاهی قبل از وقوع خسارت و سرمازدگی است و آمادگی برای آن  که برای اﻃﻼ ع رﺳـﺎﻧﻲ ﺑﺎﻳﺪ ﺣﺪاﻗﻞ ﺳﻪ روز ﻗﺒﻞ از ﺳﺮﻣﺎ اﻧﺠﺎم ﮔﻴﺮد ﺗﺎ ﻛﺸﺎورزان وﻗﺖ ﻛﺎﻓﻲ ﺑـﺮاي آﻣـﺎدﮔﻲ را داﺷـﺘﻪ ﺑﺎﺷـﻨﺪ. در ﻛﻠﻴـﻪ ي 72 ساعت ﭘـﻴﺶ ﺑﻴﻨـﻲ ، اﺳﺘﺎن ﻫﺎ ادارات ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ﺑﺎ اﺳﺘﻔﺎده از ﻧﻘﺸﻪ ﻫﺎي ﻫﻮاﺷﻨﺎﺳﻲ ﺳـﻄﺢ زﻣـﻴﻦ و ﺳـﻄﻮح ﻓﻮﻗـﺎﻧﻲهر ساعت  ﺷﺮاﻳﻂ آب و ﻫﻮاﻳﻲ را  بررسی می کنند .  پس باید مداوم با ادارات هواشناسی در ارتباط بود .و با استفاده از راهکارهای بالا از وقوع خسارت های سنگین جلوگیری به عمل آورده، اما بهترین راهکار احداث باغ در مناطق امن می باشد.

نویسنده : نرگس امیرزاده

  

ارسال نظر
  • - نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
  • - لطفا دیدگاهتان تا حد امکان مربوط به مطلب باشد.
  • - لطفا فارسی بنویسید.
  • - میخواهید عکس خودتان کنار نظرتان باشد؟ به gravatar.com بروید و عکستان را اضافه کنید.
  • - نظرات شما بعد از تایید مدیریت منتشر خواهد شد