لنداسکیپ و تحولات معماری و شهرسازی

مهسا چهارشنبه 29 بهمن 1399 - 18:02
لنداسکیپ و تحولات معماری و شهرسازی
بیش از یک دهه است که موضوع "منظر" به طور جدی در محافل دانشگاهی و حرفه ای ایران مطرح شده و این وازه به طور فزاینده ای در متون تخصصی فارسی معماری، برنامه ریزی، طراحی شهری و بویژه معماری منظر مورداستفاده قرار می گیرد.

در اروپا و به ویژه در انگلستان، به دنبال تغییرات مهم تکنولوژیکی، اقتصادی و اجتماعی که نتایج آن به انقلاب صنعتی شهرت دارد، و نیز تاثیر انقلاب 1789 فرانسه، پایه های اقتصادی و اجتماعی شهرها دگرگون شدند. در نتیجه تغییر فضاها و دیدگاه های طراحی و به ویژه معماری،شهرسازی و باغبانی، نوع و شکل فضاهای باز، سیمای شهری و نیز مفهوم لنداسکیپ ( که از این پس فقط منظر گفته می شود) تغییر کرد.

بر این اساس، معنای منظر در قرن هجدهم به بخشی از چشم انداز زمین تعمیم داده شد و تلقی آن معادل بود با دیدگاه خاص خود می تواند آن را درک کند. به همین دلیل تحت تاثیر مکتب هاو سابقه ی درخشان انگلستان در زمینه معماری مناظر و مرایا ( وبیشتر در حد باغ سازی و باغ آرایی)، منظره سازی جایگاه خود را به عنوان زمیه ای مستقل در متن های ادبی، هنریو حرفه ای دنیا گشود. در این زمینه، از جمله اولین کسانی که در نوشته های خود از ساخت و ایجاد منظر سخن گفته اند، جوزف ادیسن شاعر و نویسنده انگلیسی در سال 1712 بود.

در سال 1754 میلاادی واژ"ه باغبان منظر" را ویلیام شنستون به کار برد، اما اولین شخصیتی که به طور حرفه ای، و همراه با نویسندگی به عنوان باغبان و طراح منظر انگلیسی در سال 1788 (و در برخی منابع سال 1794) بود. علاوه بر آن، او در سال 1795 کتابی با عنوان باغبانی منظر شامل مجموعه ای از اسکیس ها و اشاره های باغ سازی و طراحی منظر منتشر کرد. از نظر رپتون بهتر است با گذار از طراحی تراس های نزدیک خانه (و محوطه های نزدیک بنا) برای حظ بصر به طراحی پارک هایی با اشکال غیر هندسی و ارگانیک پرداخت که از منظر دور و دوردست ها دیده شود. این موضوع می تواند نوعی علاقه مندی به طبیعت گرایی و الهام از ایده ها و تفکرات طراحی منظر اواخر دوره ی رنسانس، به ویژه در ایتالیای دوره پالادیو و از آن مهم تر دیدگاه های فلسفی مشرق زمین و جهان بینی پرداخت محیط در فرهنگ و تمدن ایرانی و اسلامی نیز تلقی شود.

علاوه بر آن، در ادامه ی روند گذشته و همراه با کارهای رپتون، شخصیت هایی چون ویلیام کنت، جان کلاودیوس و مشهورتر از همه ی آن ها لانسلت براون و نیز تفکرات فلسفی رماننتسیزم آلمان، با قدرتی ویژه، به دگرگون سازی پارک های بزرگ ملی انگلیس پرداختند که دارای طبیعتی بکر و ناب بودند. البته آن گونه که در ادامه اشاره خواهد شد، برخی از پیروان مکتب پیکچرسک در در انگلستان، این نوع طبیعت گرایی را نیز ناکافی می دانستند. به این ترتیب تحولات باغ سازی و منظره پردازی انگلستان، گرایش به طبیعت و توجه به کیفیت فضاهای باز طبیعی و توجه به کیفیت فضاهای باز طبیعی را بار دیگر به عنوان الگویی در باغ سازی و طراحی منظر اروپا و حتی جهان مطرح ساخت، در ادامه و از میانه ی قرن نوزدهم نیز که صنعت و زمینه های اقتصادی در کشورهای اروپایی شکوفا شد بودند، با تاثیرگذاری بر بسیاری از رشته ها از جمله باغبانی، کشاورزی و معماری صنعتی ، زمینه ی تحول طراحی منظر فراهم شد.

اعتلای هنر باغسازی و ساخت مناظر رمانتیک در انگلستان، بر هنر باغسازی و ساخت مناظر رمانتیک در انگلستان، بر هنر باغ سازی باروک فرانسه نیز سایه انداخت و موجب ظهور مفاهیم جدیدی از منظر و تعمیم آن به زمینه های غیر باغبانی و معماری، از جمله برنامه ریزی و محیط زیست شد. تحول دیدگاه ها در ادامه ، منظر و مفهوم آن را فقط به باغ و ساخت محوطه های خصوصی گل کاری شده برای حظ بصر و تفرج محدود نمی کند، بلکه منظر را معادل بخشی از زمین با عناصر و ویژگی های متمایز کننده اش و محصولی از دستکاری یا شکل دهی فرایندهای طبیعی یا انسانی نیز معرفی میکند. 

منظر رودخانه، اثر گینزبارو(1768-1770) پرده نقاشی که مفهوم منظر در قرن هفدهم و هجدهم را نشان می دهد.

ارسال نظر
  • - نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.
  • - لطفا دیدگاهتان تا حد امکان مربوط به مطلب باشد.
  • - لطفا فارسی بنویسید.
  • - میخواهید عکس خودتان کنار نظرتان باشد؟ به gravatar.com بروید و عکستان را اضافه کنید.
  • - نظرات شما بعد از تایید مدیریت منتشر خواهد شد